Innovatie voor Cultuur/Cultuur voor Innovatie!
Op 8 en 9 september 2010 vond in Brussel het colloquium “Creativiteit, Cultuur en Innovatie. Op zoek naar nieuwe banden” plaats, een van de officiële evenementen van het programma “Cultuur en Audiovisueel” van het Belgische Voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. Dit colloquium werd georganiseerd door de Franse Gemeenschap van België, met de steun van de Europese Commissie. Voor deze gelegenheid ontving Fadila Laanan, Minister van Cultuur en de Audiovisuele Sector, bijna 400 spelers uit het domein van de Cultuur.
De Europese Commissaris belast met Cultuur en Onderwijs, Androulla Vassiliou, opende de gesprekken van deze tweedaagse.
Innovatie voor cultuur: hoe cultuur en creatieve en culturele industrieën innovatiever maken
Tijdens dit colloquium werd duidelijk bewezen dat innovaties in de brede zin van het woord, inclusief niet-technologische innovaties, ook belangrijke stimulansen vormen voor concurrentievermogen, economische groei en de levenskwaliteit van de burgers.
De sector wordt echter onvoldoende gesteund en komt niet vaak in aanmerking voor Europese subsidieprogramma’s. Daarom wil het nieuwe beleid van de Europese Unie, via de EU 2020-strategie die op 17 juni laatstleden door de Europese Raad werd goedgekeurd, een omgeving creëren waarin deze culturele en creatieve industrieën hun potentieel optimaal kunnen benutten. Dankzij creatieve partnerships kunnen ze een belangrijke rol spelen en Europese burgers helpen om de nodige creatieve, ondernemingsgerichte en interculturele vaardigheden te verwerven. Tegelijk wordt zo ook de sociale cohesie vergroot.
Bovendien leiden de nieuwe technologieën die daaruit voortvloeien tot de creatie van nieuwe culturele goederen, beroepen en diensten, die bijzonder gunstig zijn voor kmo’s en het Europese concurrentievermogen versterken.
Cultuur voor innovatie: de uitwisseling van culturele en creatieve industrieën met andere sectoren bevorderen
Een dergelijk colloquium kon uiteraard ook niet voorbijgaan aan de culturele dimensie van de economische ontwikkeling, haar dynamiek en haar potentieel. De culturele en creatieve industrieën ontwikkelen zich onder meer op lokale en regionale niveaus en spelen een belangrijke rol voor de groei op deze niveaus.
Alle spelers en alle regio’s moeten betrokken zijn bij de innovatiecyclus. Daarom moeten de ontwikkelingsstrategieën – en in het bijzonder het cohesiebeleid – ook hun inspanningen voortzetten voor de integratie van culturele en creatieve industrieën.
Zoals Fadila Laanan vaststelde, hebben de debatten van 8 en 9 september het idee versterkt dat “het nodig is, met het oog op de versterking van dit creatieve potentieel van culturele en creatieve industrieën, en vooral van kmo’s (waarvan 58% slechts 1 tot 3 werknemers telt, volgens een studie van de Universiteit van Utrecht), om een strategische en geïntegreerde aanpak te definiëren.” Gezien hun omvang en specifieke kenmerken “vergen deze kmo’s politieke strategieën die de complexiteit van de interactie tussen de economische, culturele, technologische en sociale dimensies van het creatieve proces erkennen. Deze kmo’s, die over een grote innovatieve capaciteit beschikken, vormen een essentiële bron voor culturele diversiteit.”
Om kmo’s in staat te stellen te innoveren is het nodig de competenties, de synergieën tussen sectoren en de positieve rol van cultuur te versterken, dat door creatieve partnerschappen te bevorderen tussen het kunstonderwijs, managementscholen, ondernemingen en onderzoekscentra. De integratie van de creativiteit in het onderwijsbeleid zou aanzienlijke voordelen kunnen opleveren voor de economie, maar ook voor de socioculturele sector.
Opties voor de 2020-strategie
Via dit Colloquium kon opnieuw het belang worden bevestigd van de steun voor culturele en creatieve industrieën, die garant staan voor culturele diversiteit.
Het beleid inzake onderzoek en innovatie is op dit ogenblik bijzonder belangrijk voor de politieke prioriteiten van de Europese Unie. Het wordt beschouwd als een drijfveer voor competitiviteit, productiviteitsstijgingen en leefbaarheid.
Luc de Brabandere, specialist inzake toegepaste creativiteit in een businesscontext, tijdens de debatten: “Paradoxaal genoeg moeten de crisis en haar beperkingen ons stimuleren!”. Voor hem schuilt het overlevingsvermogen van onze economieën en industrieën in het vermogen om de platgetreden paden te verlaten. Bijgevolg is het onontbeerlijk om veranderingen voor te bereiden, nieuwe perspectieven te creëren en ervoor te zorgen dat nieuwe creatieve ideeën leiden tot innovaties.
