De evolutie van de Europese pensioenstelsels onder de loep genomen in Luik
In het kader van het Belgische voorzitterschap werd er een belangrijk colloquium gehouden in Luik in samenwerking met Laurette Onkelinx, vice-eerste minister van Sociale Zaken, dat handelde over verschillende sociale kwesties en in het bijzonder de pensioenen. In deze context organiseerde minister van Pensioenen Michel Daerden op dinsdag 7 september een ministeriële conferentie over hoe de verschillende Europese pensioensystemen en de financiering ervan zijn aangepast wanneer het aantal senioren snel proportioneel toenam.
Bij deze gelegenheid hebben verschillende Europese ministers de pensioenstelsels van hun land gepresenteerd. De Europese ministers bespraken ook hun respectieve standpunten en hun visie over het Europese Groenboek over pensioenen. Dit maakt momenteel het voorwerp uit van een breed overleg tussen de Europese burgers.
"Het is vooral door middel van een dergelijke gezamenlijke discussie dat we, in de nabije toekomst, een Europees kader beter zullen kunnen definiëren om de 27 lidstaten van de Europese Unie te helpen bij het garanderen van een financieel, sociaal duurzaam en adequaat pensioenstelsel voor alle Europese burgers. Dit stelsel moet het mogelijk maken dat elke gepensioneerde, nu en in de toekomst, een waardig leven kan leiden zonder aan zijn levensstandaard te veel te veranderen ten opzichte van zijn actieve periode. Het Europese kader zou de vorm van een Witboek van de Commissie kunnen aannemen, in aansluiting op het Groenboek dat op 7 juli werd uitgebracht en dat heel passend de titel "naar adequate, houdbare en zekere pensioenstelsels in Europa" draagt.
"Tijdens de verschillende discussies werd het duidelijk dat het subsidiariteitprincipe het sleutelwoord is wat de pensioenen op Europees niveau betreft. Het lijkt mij logisch dat elk land in functie van zijn specifieke kenmerken, zijn eigen pensioenstelsels regelt", vervolgde Michel Daerden. “Het is echter duidelijk dat andere thema’s, zoals de situatie van de grensarbeiders, de overdraagbaarheid van aanvullende pensioenrechten, de regels inzake prudentieel toezicht en de solvabiliteit van instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening, de informatieverlening, statistieken .... het voorwerp zouden kunnen uitmaken van een supranationale aanpak."
Nog een doelstelling van de Europese discussiedag over de pensioenen was om de werkzaamheden te verrijken van het Social Protection Committee (SPC) en het Economic Policy Committee (EPC), en om bij te dragen aan de Europese maatschappelijke discussie die, zoals ik al eerder heb vermeld, hopelijk zal leiden tot het opstellen van een Europees witboek over de pensioenen.
In dit verband lijkt het Michel Daerden onontbeerlijk dat deze discussie gezamenlijk voortgezet wordt door ECOFIN (De Raad Economische en Financiële Zaken) en EPSCO (De Raad Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken).
Het lijkt mij dat de deelnemers aan de conferentie in Luik de Commissie steunen wanneer ze zegt dat de oplossing voor de houdbaarheid en de duurzaamheid van onze pensioenstelsels afhankelijk is van een geïntegreerde sociaaleconomische aanpak, met inbegrip van economische, sociale en financiële beleidsmaatregelen. Dit wordt trouwens in het kader van de EU-2020 strategie opgenomen ten gunste van een intelligente, duurzame en inclusieve groei:
- Het verhogen van de werkgelegenheidsgraad, een kwalitatief beter werk en een positieve evolutie betreffende de werkloosheid en de activiteitsgraad van ouderen (werkgelegenheidsgraad van 55-plussers)
- De doelstelling rond armoede om het aantal armen in de EU tegen 2020 te verminderen met 20 miljoen mensen
- De versterking van de veiligheid en integratie van de binnenlandse markt op het niveau van de financiële producten (bijvoorbeeld pensioen met kapitalisatiesysteem)
- Het vergemakkelijken van de mobiliteit van werknemers en burgers (overdraagbaarheid van pensioenen met kapitalisatiesysteem)
- De houdbaarheid op lange termijn van de overheidsfinanciën (en dus van de pensioenen)
Tot slot gaf minister Michel Daerden in zijn hoedanigheid van Belgisch minister voor Pensioenen nog enkele meer persoonlijke overwegingen bij wijze van afsluiting op de Europese persconferentie op woensdag 8 september, in het bijzijn van Laurette Onkelinx, vice-eerste minister belast met Sociale Zaken, aangaande verschillende sociale kwesties en in het bijzonder de pensioenen en in het bijzijn van Laszlo Andor, EU-commissaris voor Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Inclusie:
"Ten eerste wil ik nogmaals onze landgenoten geruststellen:
- de pensioenen zullen worden betaald, wat des te meer verzekerd wordt door de sanering van de overheidsfinanciën.
Acht u het mogelijk dat een democratisch land als België ooit bijna een derde van zijn bevolking links zou laten liggen? De pensioenen zullen worden betaald, net zoals men altijd de andere opdrachten van de staat financiert (justitie, veiligheid, gezondheidszorg, openbare dienstverlening, ...)
Daarnaast is het mijn doel ervoor te zorgen dat niemand uit de boot valt:
- Voor de meest behoeftigen en kwetsbaren is het essentieel dat zij beschikken over de middelen die hen beschermen tegen armoede, door middel van de "inkomensgarantie voor ouderen” (IGO), waarvan het bedrag de evolutie van de armoedegrens moet volgen.
(Dit is momenteel het geval, aangezien de armoedegrens op 899 euro ligt en de IGO voor een alleenstaande op 916 euro).
- Voor werknemers die een volledige carrière achter de rug hebben, in loondienst of als zelfstandige, moet het pensioenbedrag minstens 1.150 euro netto bedragen (of 1.250 euro bruto).
- Mijn droom: ervoor zorgen dat onze burgers de welvaart kunnen bereiken, wat neerkomt op ongeveer 1.500 euro netto (ongeveer 2.000 euro bruto).
We moeten de eerste pijler blijven versterken en ondersteunen!
3. Hoe?
- Eerst en vooral moeten we terug tot een begrotingsevenwicht komen.
- We moeten het economische herstel ondersteunen, zorgen voor economische groei.
Een werkloze minder is een werknemer meer (winst van 1.500 euro per maand)
- Er moet een verhoging komen met stimulansen van de werkgelegenheidsgraad in de leeftijdsgroep 55-65 jaar, zonder wijziging van de wettelijke leeftijd.
Het meest recente rapport van de vergrijzingscommissie stelt dat, als we erin slagen 3 jaar aan activiteitsgraad te winnen, we al de helft van de weg afgelegd hebben.
Maar we moeten rekening houden met de al dan niet zware aard van het werk (Nationale Arbeidsraad).
Er moeten aanpassingen voorzien worden voor het einde van de loopbaan.
Het huidige systeem van brugpensioen moet opnieuw besproken worden.
Moeten we de minimumleeftijd voor de inpensioentreding niet koppelen aan de levensverwachting?
- Elk pensioenstelsel heeft zijn specifieke kenmerken, maar:
Aan de ene kant pleit ik voor een harmonisatie van de minimumpensioenen voor zelfstandigen met die voor werknemers.
Met identieke inspanningen van solidariteit tussen de werknemers zoals die vandaag bestaat onder werknemers in loondienst, moeten we komen tot eenzelfde niveau van sociale bescherming, zoals dat vandaag het geval is in de gezondheidszorg en zoals dat morgen het geval zou moeten zijn wat betreft pensioenen.
Aan de andere kant zal ik niet aanvaarden dat men raakt aan de grote principes van het pensioenstelsel van de overheidssector. Ik wil er ook voor zorgen dat de contractuele werknemers hun benoemde statutaire collega’s kunnen bijbenen door de oprichting van een tweede pijler.
- het Zilverfonds (dat vandaag over +/- 17 miljard euro beschikt) moet, in de huidige context van de overheidsfinanciën, herzien, gecorrigeerd en opnieuw gespijsd worden.
De reservefondsen "pensioenen" en "gezondheidszorg" dienen te worden gerhergroepeerd.
Er moet een verplichte inschrijving komen rekening houdend met de verwachte kosten van de vergrijzing.
- Ik ben voorstander van een veralgemening van de tweede pijler.
Er zijn al sectoren die hier van profiteren, zoals de staal-, bouw- en voedingssector... Er zijn sectoren die dit nog niet doen zoals de interim- en non-profitsector of nog de contractuele personeelsleden van de overheid. Ik heb overigens een ontwerp klaar voor de contractuele werknemers. De val van de regering en de periode van lopende zaken verhinderen mij om dit te finaliseren.
- Tot slot wil ik pleiten voor een structurele koppeling van de pensioenen aan de evolutie van de welvaart.
- Wat de toegelaten arbeid betreft, sta ik niet afkerig tegenover een grote verhoging van de plafonds onder bepaalde voorwaarden."
Voor meer informatie, Bezoek de website van de conferentie
