Wanneer de naam Mister Europe valt, denken mensen vandaag vast aan jonge, mooie mannen die dingen naar de titel ‘knapste man van Europa’.
Voormalig Belgisch eerste minister Paul-Henri Spaak kreeg in de jaren 50 van vorige eeuw deze naam al toebedeeld, waarschijnlijk als eerste. Knap was hij inderdaad, maar dan vooral op politiek vlak. Spaak was immers één van de grondleggers van de huidige EU.
Paul-Henri Spaak, voormalig eerste minister van België, staat in de geschiedenisboeken vermeld als een drijvende kracht achter de Europese integratie.
Nog voor het eigenlijke begin van de Europese economische en politieke samenwerking geloofde hij al in een Europees project. Spaak droeg Europa een warm hart toe en keek verder dan de grenzen van zijn land.
Politiek visionair
Zijn politieke ambitie vloeide voort uit zijn afkomst. Paul-Henri groeide op in een politiek nest: zo was zijn grootvader politicus en bekleedde zijn neef kortstondig de eersteministerspost. Bovendien was Paul-Henri’s moeder, Marie Janson, de eerste vrouwelijke senator.
Hij was eveneens een begenadigd spreker, iemand die mensen tot luisteren kreeg en de gave van overtuiging bezat. Talenten die, gecombineerd met zijn visies op Europese samenwerking, van Paul-Henri Spaak één van de grote voorvechters van het Europese project maakten.
Samenwerking in oorlogstijd
Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog was Spaak Belgisch minister van Buitenlandse Zaken. Samen met de rest van de regering zat hij in ballingschap in Londen. Op het Europese continent woedde een hevige oorlog, maar in Londen ijverde Spaak samen met zijn Nederlandse en Luxemburgse collega’s voor een geheel nieuw en uitdagend project. In 1944 kreeg de Benelux vorm: een douane-unie tussen België, Nederland en Luxemburg. Het idee was simpel, maar nooit eerder gezien: binnen de grenzen van de drie landen was vrij verkeer mogelijk en aan de buitengrenzen hanteerden ze een gelijk importtarief.
Een nieuw tijdperk
Het naoorlogse Europa lag in puin, maar Spaak geloofde dat economische en politieke samenwerking Europa opnieuw tot een sterk continent zou maken. De oorlog had immers bewezen dat elkaar bestrijden geen winnaars oplevert.
Zijn visionaire gave liet hem toe het potentieel van het naoorlogse verwoeste Europa te zien.
In 1955 werd hij aangesteld als voorzitter van het comité van regeringsafgevaardigden, dat het Verdrag van Rome (1957) moest uitwerken.
Samen met Duitsland, Italië en Frankrijk timmerden de Beneluxlanden aan hét verdrag dat aan de basis ligt van de Europese economische en politieke integratie. Met het Verdrag van Rome ontstond de Europese Economische Unie, en een integratieproces dat nog steeds aan de gang is.
Paul-Henri Spaak was een bescheiden man uit een klein land, met een ambitie die landsgrenzen oversteeg. Hij was de Benjamin van de vaders van Europa, een man die bovenal geloofde in internationale samenwerking. Een geloof dat hem eveneens hoge functies opleverde binnen de NAVO en de VN.