Van 1 juli tot 31 december 2010, is het de beurt aan België om Voorzitter van de Raad van de Europese Unie (EU) te worden. Dit is een echte uitdaging, vooral omdat men rekening moet houden met de vele veranderingen die het Verdrag van Lissabon ingevoerd heeft, sinds de inwerkingtreding ervan op 1 december 2009.
Als voorzitter van de Raad van de EU zal België vooral de werkzaamheden van de verschillende formaties van de Raad organiseren en leiden via zijn bevoegde ministers. Alleen de Raad van buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid valt buiten deze regeling. Sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, wordt deze Raad voorgezeten door de hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, mevrouw Catherine Ashton.
Concreet gezien, zorgt het voorzitterschap van de Raad voor het goede verloop van de werkzaamheden, leidt en vergemakkelijkt het de gesprekken, probeert het uiteenlopende standpunten te verzoenen, formuleert het compromissen om tot een besluit te komen. Het voorzitterschap speelt ook een belangrijke rol bij de onderhandelingen met de andere instellingen van de Unie, en vooral met het Europees Parlement dat, zoals de Raad, akkoord moet gaan met de meeste Europese wetgevingen.
We moeten hier nog vermelden dat het wisselende voorzitterschap niet alleen geldt voor de verschillende formaties van de Raad van ministers van de EU, maar ook voor het Coreper en voor de meeste werkgroepen.
Vóór de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, was het halfjaarlijkse voorzitterschap ook belast met het voorzitterschap van de Europese Raad. Dit is nu niet meer het geval. De Europese Raad is nu een volwaardige instelling van de Unie geworden met aan het hoofd een permanente voorzitter die verkozen wordt voor een mandaat van twee en een half jaar, dat één keer vernieuwbaar is. Sinds 1 december 2009 wordt deze functie uitgeoefend door de vroegere Belgische eerste minister Herman Van Rompuy. Hij zal dus voorzitter worden van de Europese raden.
Het Verdrag van Lissabon voert nog andere wijzigingen door. Het is nu de Hoge vertegenwoordiger die het GBVB zal voeren en de Unie in het GBVB zal vertegenwoordigen. Ook de voorzitter van de Europese Raad heeft een vertegenwoordigende rol “op zijn niveau en in zijn hoedanigheid” in het GBVB. Dit betekent dat de rol van het roterend voorzitterschap sterk wordt beperkt. Tevens zal de rol die het roterende voorzitterschap vroeger op zich nam als vertegenwoordiger van de Unie in derde landen en bij internationale instellingen, in de toekomst worden uitgeoefend door de Uniedelegaties.
In deze rubriek vindt u meer informatie over:
- de actoren van het Belgische voorzitterschap van de Raad van de EU: de Belgische ministers die de formaties van de Raad waarvoor ze bevoegd zijn, voorzitten, het triovoorzitterschap en de permanente vertegenwoordiging
- de prioriteiten van het Belgische voorzitterschap