Belgisch voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie

Op 18 april 1951 ondertekenen België, Nederland, Luxemburg, Frankrijk, Italië en West-Duitsland het Verdrag van Parijs. Dit Verdrag richt de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal op. Voortaan beslist een supranationaal orgaan, de Hoge Autoriteit, over de productie en de prijsbepaling van kolen en staal. De Hoge Autoriteit functioneert onafhankelijk van de lidstaten.

De Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal wordt een succes. De ondertekenaars van het verdrag van Parijs wensen de samenwerking uit te breiden naar andere sectoren. Op 25 maart 1957 ondertekenen zij de Verdragen van Rome. De Europese Economische Gemeenschap en Euratom zien het levenslicht. Opnieuw worden er twee Commissies opgericht: de Commissie van de Europese Economische Gemeenschap en de Commissie van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie. Door het Fusieverdrag van 1965 fusioneren deze drie Commissies in 1967 tot één instelling: de Commissie van de Europese Gemeenschappen.

Rol

De Europese Commissie vervult de volgende taken:

• indienen van nieuwe wetgevingsvoorstellen
  De Commissie stelt wetgevingsvoorstellen op die zij aan het Parlement en de Raad voorlegt. Deze voorstellen moeten de belangen van de EU in haar geheel behartigen. Dit impliceert dat de Commissie enkel maatregelen op Europees niveau kan voorstellen als de doelstelling niet doeltreffender op nationaal, regionaal of lokaal niveau kan worden verwezenlijkt. Dit heet het subsidiariteitsbeginsel.
• uitvoeren van het beleid en beheren van de programma’s
  De Europese Commissie is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid van de Europese Unie zoals het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de strategie voor groei en werkgelegenheid. Bovendien beheert zij de EU-programma’s.
• beheer en uitvoeren begroting
  Als uitvoerend orgaan van de Europese Unie is de Commissie verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van de EU-begroting. In de praktijk zijn het de nationale en lokale overheden die het leeuwendeel van de uitgaven doen. De Europese Commissie, onder het waakzame oog van de Rekenkamer, is echter verantwoordelijk voor het toezicht hierop. Beide instellingen streven naar een goed financieel beheer.
• EU-wetgeving handhaven
  De Commissie ziet erop toe dat de lidstaten de Europese wetgevingshandelingen correct omzetten of toepassen. Zo niet, dan kan zij eventueel een beroep instellen bij het Hof van Justitie. Het Hof van Justitie spreekt dan een arrest uit. Dit arrest is bindend. Als lidstaten hun verdragsverplichtingen niet nakomen, kan het Hof van Justitie tevens financiële sancties opleggen.
• vertegenwoordigen van de EU op internationaal vlak
  De Europese Commissie is een belangrijke woordvoerder van de Europese Unie op internationaal vlak. Zij onderhandelt en spreekt in naam van de Europese Unie, behalve wat betreft het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB). De Commissie speelt bijvoorbeeld een belangrijke rol bij de besprekingen over handelsliberalisering in het kader van de Wereldhandelsorganisatie.

Benoeming

De leden van de Commissie worden op grond van hun algemene bekwaamheid en Europese inzet gekozen. Deze benoeming verloopt in verschillende fases:

1. De Europese Raad draagt een kandidaat Commissievoorzitter voor. Hierbij houdt de Europese Raad rekening met de verkiezingen voor het Europees Parlement.
2. Het Europees Parlement aanvaardt of verwerpt de door de Europese Raad voorgestelde voorzitter.
3. De door het Europees Parlement goedgekeurde voorzitter stelt in samenspraak met de Raad zijn toekomstige ploeg samen. Dit gebeurt op basis van de voordrachten van de lidstaten.
4. Na elk lid afzonderlijk te hebben ondervraagd, aanvaardt of verwerpt het Europees Parlement de voorgedragen Commissie in haar totaliteit.
5. De Europese Raad benoemt formeel de door het Europees Parlement goedgekeurde Commissie.

Samenstelling

Huidige samenstelling:

De Commissie bestaat uit 27 leden. Elke lidstaat draagt dus één lid voor. Deze leden moeten in het algemeen belang van de EU handelen. De Commissie oefent haar verantwoordelijkheden volkomen onafhankelijk uit. De commissarissen mogen dus geen instructies van de eigen regering aanvaarden of vragen.

Elke commissaris is verantwoordelijk voor één of meerdere beleidsdomeinen. Het is de voorzitter die beslist welke commissaris welke beleidsdomein toegewezen krijgt en wie de vicevoorzitters worden. Indien nodig kan de Commissievoorzitter de bevoegdheden herschikken tijdens de ambtsperiode van de Commissie.

Werkwijze

Het College van Commissarissen vergadert elke week op woensdagochtend in Brussel. Tijdens deze vergaderingen bespreken zij elk agendapunt en nemen daarna collegiaal een beslissing.

Ambtstermijn

De ambtstermijn van de Europese Commissie bedraagt vijf jaar. Op 16 september 2009 werd José Manuel Barroso goedgekeurd als Commissievoorzitter door het Europees Parlement. Op 9 februari 2010 werd de voorgedragen Commissie goedgekeurd door het Europees Parlement en daarna benoemd door de Europese Raad. De Commissie Barroso II ging op 10 februari 2010 van start.

Zetel

De Commissie zetelt in Brussel maar heeft ook enkele kantoren in Luxemburg. Verder heeft zij vertegenwoordigingen in alle lidstaten van de Europese Unie. Daarnaast beschikt zij over zowat 130 delegaties overal ter wereld. Sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon zijn dit Uniedelegaties geworden.

Meer weten over de Europese Commissie?