België is een federale staat met twee soorten bouwstenen: de gemeenschappen (de Vlaamse, de Franse en de Duitstalige Gemeenschap) en de gewesten (het Vlaamse, het Waalse en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest), elk met een eigen regering en parlement. Voor de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaamse Gewest werden die regering en dat parlement echter samengevoegd tot één Vlaams Parlement en één Vlaamse Regering. Lees meer over de staatsstructuur van België en Vlaanderen...
De Belgische deelstaten, waaronder Vlaanderen, kunnen voor hun eigen bevoegdheden ook internationaal optreden. Ze zijn actief op de internationale en Europese fora, en kunnen verdragen sluiten. Dat substatelijke verdragsrecht is uniek in de wereld. Vlaanderen heeft dus ook een eigen buitenlands beleid en speelt een belangrijke rol in het Belgische EU-voorzitterschap.
Vlaanderen en de Europese Unie
De Europese Unie heeft een grote invloed op het Vlaamse beleid. Vlaanderen is immers ook verantwoordelijk voor het goedkeuren van Europese verdragen (zoals het Verdrag van Lissabon) en het omzetten van Europese richtlijnen die betrekking hebben op de Vlaamse bevoegdheden. Daarom is het belangrijk dat ook Vlaamse ministers in de Raad zetelen, waar er over nieuwe EU-regelgeving wordt beslist.
In de Raad kan België zowel door een federale als door een regionale minister vertegenwoordigd worden, afhankelijk van de bevoegdheidsverdeling binnen België. De gewesten en gemeenschappen spelen dus ook een belangrijke rol tijdens het Belgische voorzitterschap van de Raad.
Vlaanderen volgt het Europese beleid proactief op. Net zoals de andere gewesten en gemeenschappen heeft Vlaanderen daarom binnen de Permanente Vertegenwoordiging van België bij de Europese Unie, een eigen Vlaamse Vertegenwoordiging. Die wordt geleid door een diplomatiek vertegenwoordiger van de Vlaamse Regering. Vlaamse attachés nemen deel aan de verschillende raadswerkgroepen en volgen de dossiers die voor Vlaanderen van belang zijn.
Vlaams buitenlands beleid
Er is dus een Vlaamse Vertegenwoordiging bij de Europese Unie. Daarnaast heeft de Vlaamse Regering eigen diplomatieke vertegenwoordigers in Den Haag, Parijs, Londen, Berlijn, Wenen, Pretoria, Warschau, Madrid en bij de internationale organisaties in Genève. Verder telt Vlaanderen wereldwijd ongeveer negentig vertegenwoordigingen voor toerisme en internationaal ondernemen.
De buitenlandse betrekkingen van Vlaanderen hebben daardoor een ruime draagwijdte. Zo heeft Vlaanderen bilaterale relaties met zijn buurlanden en -regio’s. Het tekent ook verdragen en voert een actieve bilaterale samenwerking met selecte partners binnen en buiten de EU. Voor ontwikkelingssamenwerking spitst Vlaanderen zich toe op samenwerking met de partnerlanden Zuid-Afrika, Mozambique en Malawi. Ook de controle op de internationale handel in strategische en militaire goederen is overigens een regionale bevoegdheid.
Ten slotte zet Vlaanderen ook in op samenwerking met multilaterale organisaties zoals de Unesco, de OESO, de Raad van Europa, UNAIDS, de Internationale Arbeidsorganisatie en de Wereldgezondheidsorganisatie.